Jak wygląda przeszczep włosów — przebieg zabiegu krok po kroku

Jak wygląda przeszczep włosów? To zwykle jednodniowy zabieg w znieczuleniu miejscowym: lekarz pobiera mieszki włosowe z tyłu głowy, przygotowuje w skórze drobne nacięcia i wszczepia w nie pobrane grafty, a pacjent jest przez cały czas przytomny. Poniżej opisujemy etapy przeszczepu włosów po kolei — od konsultacji, przez sam dzień zabiegu, po pierwsze tygodnie i miesiące, w których decyduje się efekt.

Jak wygląda przeszczep włosów w skrócie

Cały proces składa się z kilku etapów rozłożonych na ponad rok. Sam zabieg przeszczepu włosów to jeden dzień, ale na ostateczną ocenę gęstości czeka się wiele miesięcy. Brytyjska służba zdrowia NHS opisuje, że przeszczep trwa zwykle jeden dzień i nie wymaga nocowania w placówce, a przy dużym obszarze bywa potrzebna druga sesja w inny dzień (NHS, Hair transplant).

Krok 1: konsultacja i kwalifikacja

Konsultacja odpowiada na pytanie, czy zabieg w ogóle ma sens. Według American Academy of Dermatology kandydat potrzebuje dwóch rzeczy: wystarczającej liczby zdrowych włosów, które można przenieść, oraz zdolności skóry głowy do wzrostu włosów w miejscu przerzedzenia. Lekarz bada skórę głowy, a żeby ustalić przyczynę, dla której następuje utrata włosów, może zlecić badanie krwi, a czasem biopsję skóry głowy (AAD, Hair transplant).

Wskazania i przeciwwskazania

Główne wskazania to trwałe, dziedziczne łysienie typu męskiego lub żeńskiego. NHS zaznacza, że przeszczep zwykle nie nadaje się przy innych rodzajach utraty włosów, takich jak łysienie plackowate, które daje ogniska bez włosów. AAD dodaje, że młodym mężczyznom po dwudziestce lekarz może zalecić, by z zabiegiem poczekali i najpierw zaczęli leczenie farmakologiczne — według AAD dla lepszego końcowego efektu. Na tym etapie omawia się też choroby przewlekłe: w opisanej niżej serii przypadków martwica w obszarze biorczym zdarzała się u palaczy, a zakażenie u chorych na cukrzycę, dlatego przeciwwskazania i czynniki ryzyka warto przedstawić lekarzowi szczerze.

Obszar dawczy i plan

Włosy pobiera się najczęściej z potylicy, bo mieszki z tej okolicy nie podlegają działaniu czynników androgenowych odpowiedzialnych za miniaturyzację włosów — przegląd w Indian Journal of Plastic Surgery nazywa ją bezpiecznym obszarem dawczym. W razie potrzeby źródłem mogą być też broda, owłosienie klatki piersiowej czy inne owłosione części ciała (Overview of Follicular Extraction, 2021). Więcej o tym, jak ocenia się zapas włosów, piszemy w tekście o ocenie obszaru dawczego. Lekarz projektuje też przebieg linii włosów i ustala, czy przy zaawansowanym łysieniu wystarczy jeden zabieg, czy plan obejmuje kolejne sesje. AAD uczciwie zaznacza, że pełna czupryna bywa nierealna — celem jest pełniejsze owłosienie.

Krok 2: dzień zabiegu i znieczulenie miejscowe

Większość pacjentów pozostaje przytomna przez cały zabieg. Wystarcza znieczulenie miejscowe skóry głowy, czasem uzupełnione łagodnym środkiem uspokajającym (AAD, NHS). Przegląd z 2021 roku wymienia jako typowe leki lidokainę, bupiwakainę i ropiwakainę; po blokadzie nerwów potylicznych lub blokadzie obwodowej w tkankę podaje się roztwór tumescencyjny, który ogranicza krwawienie i przedłuża działanie znieczulenia.

Ile trwa przeszczep włosów? AAD podaje, że zabieg trwa zwykle od czterech do ośmiu godzin, a przy dużej liczbie graftów pacjent może wrócić na kilka godzin następnego dnia. Czas zależy od liczby przenoszonych mieszków i od techniki pobrania.

Krok 3: pobranie mieszków włosowych

Dziś stosuje się dwa główne sposoby pobrania. Szersze porównanie metod przeszczepu włosów opisujemy osobno; tutaj liczy się to, jak każdy z nich wygląda z perspektywy pacjenta.

FUE — pojedyncze mieszki włosowe

Przy przeszczepie włosów metodą FUE tył głowy goli się, a pojedyncze mieszki włosowe wycina się jeden po drugim (NHS). Narzędziem jest okrągłe, puste w środku ostrze — tzw. punch — o średnicy od 0,7 do 1,2 mm; na skórze głowy najczęściej używa się 0,9–1,0 mm. Mniejsze ostrze zostawia mniejszą bliznę, ale zwiększa ryzyko przecięcia mieszka. Każdy pobrany mieszek włosowy zostawia drobną, okrągłą bliznę; NHS opisuje je jako liczne, ale mało widoczne. Metoda nie wymaga użycia skalpela do wycięcia paska skóry ani zakładania szwów.

FUT — pasek skóry

W metodzie FUT z tyłu głowy wycina się wąski pasek skóry z włosami i dzieli go na grafty zawierające od 1 do 4 włosów. Ranę zamyka się szwami. Zostaje jedna linijna blizna, zwykle niewidoczna, dopóki włosy nie są ostrzyżone bardzo krótko. Głowy nie trzeba golić — przycina się tylko miejsce pobrania (NHS).

Co dzieje się z graftami

Pobrane jednostki przygotowuje zespół techników. Przegląd z 2021 roku podaje, że grafty najlepiej wszczepić w ciągu 2 godzin od pobrania i przechowywać w tym czasie w soli fizjologicznej — inne płyny nie dały lepszych wyników. Dlatego część zespołów pobiera i wszczepia grafty na przemian, w krótszych seriach.

Krok 4: kanaliki w obszarze biorczym

Zanim grafty trafią na miejsce, lekarz wykonuje w skórze obszaru biorczego mikroskopijne nakłucia, czyli kanaliki. To etap, od którego w dużej mierze zależy, czy efekt będzie wyglądał naturalnie: kierunek i naturalny kąt nakłucia wyznaczają, w którą stronę będzie rósł włos. W przeglądzie powikłań w Indian Journal of Plastic Surgery wśród przyczyn nieestetycznych wyników wymieniono źle zaprojektowaną linię czoła, zły kierunek i kąt implantacji oraz umieszczanie w linii czoła graftów wielowłosowych zamiast pojedynczych (Complications of Hair Transplant Procedures, 2021). Autorzy wskazują też, że uraz naczyń przy wykonywaniu nacięć może sprzyjać przejściowemu wypadaniu istniejących włosów.

Krok 5: wszczepienie graftów

Według AAD przy większej liczbie graftów włosy umieszcza w nacięciach dwóch lub trzech członków zespołu. Grafty wkłada się pęsetą do przygotowanych wcześniej kanalików albo — w metodzie DHI — za pomocą implantera. W linii czoła stosuje się grafty z pojedynczymi włosami — wspomniany przegląd powikłań podaje grafty wielowłosowe w tym miejscu jako jedną z przyczyn nienaturalnego wyglądu. Inaczej planuje się też okolicę na czubku głowy, gdzie włosy układają się w wir. Po zakończeniu skórę głowy zabezpiecza się opatrunkiem, a pacjent dostaje zalecenia pozabiegowe na pierwsze dni w domu.

Pierwsze dni i tygodnie po zabiegu

Przez pierwsze dwa tygodnie grafty nie są jeszcze stabilnie osadzone i trzeba z nimi bardzo uważać. NHS podaje orientacyjny kalendarz:

• 2.–5. dzień — zwykle można zdjąć opatrunki, ale nie wolno dotykać graftów;
• 6. dzień — pierwsze delikatne mycie głowy ręką;
• 10.–14. dzień — zdjęcie szwów niewchłanialnych po metodzie FUT;
• pierwszy miesiąc — ograniczenie wysiłku fizycznego;
• 1–2 tygodnie — tyle wolnego od pracy może być potrzebne.

W pierwszych dniach normalne są napięcie, tkliwość i obrzęk skóry głowy oraz strupki w miejscach wszczepienia. W serii 2896 pacjentów opisanej w Indian Journal of Plastic Surgery obrzęk twarzy wystąpił u 18 osób; pojawia się zwykle na trzeci dzień na czole, potem schodzi na powieki i policzki, i ustępował samoistnie około szóstego–siódmego dnia. Autor zaleca spanie na plecach, lekko uniesionym, a nie na boku czy brzuchu. Klinika może podać własne zalecenia, inne niż kalendarz NHS — w razie rozbieżności obowiązują te od lekarza prowadzącego. Szczegóły pielęgnacji opisujemy w poradniku o tym, co robić po przeszczepie włosów.

Kiedy widać efekty przeszczepu

To etap, który najbardziej zaskakuje pacjentów: przeszczepione włosy najpierw wypadają. AAD podaje, że dzieje się to między drugim a ósmym tygodniem, a około trzeciego miesiąca owłosienie może wyglądać rzadziej niż przed zabiegiem — to normalne. Nie oznacza to utraty graftów — NHS opisuje, że przeszczepione włosy często wypadają, a później odrastają, co jest początkiem właściwego wzrostu włosów. Według NHS nowe włosy zaczynają się zwykle pojawiać po około 4 miesiącach, a pełne efekty widać po 10–18 miesiącach; AAD mówi o 6–9 miesiącach u większości pacjentów i 12 u części. Jak zmienia się wygląd głowy miesiąc po miesiącu, opisujemy w tekście o tym, jakie są efekty przeszczepu włosów.

Ryzyko, skutki uboczne i ograniczenia

NHS określa przeszczep jako zabieg na ogół bezpieczny, ale jak każda operacja niesie on niewielkie ryzyko krwawienia, zakażenia i reakcji alergicznej na znieczulenie, a także tego, że przeszczep się nie przyjmie albo powstanie widoczna blizna. W cytowanej serii 2896 pacjentów operowanych przez 10 lat najczęstszym problemem było jałowe zapalenie mieszków włosowych (203 osoby), trwające od 3 tygodni do 3 miesięcy. Rzadziej występowały drętwienie (18 osób), zakażenie (2 osoby z cukrzycą) i drobne ogniska martwicy (3 palaczy). Poważnych powikłań zagrażających życiu autor nie odnotował.

Możliwy jest też tzw. shock loss, czyli przejściowe wypadanie własnych, nieprzeszczepionych włosów w obszarze biorczym, zwykle 3–4 tygodnie po zabiegu; według tego samego przeglądu włosy te odrastają zazwyczaj po 3–4 miesiącach. Najważniejsze ograniczenie jest jednak inne: przeszczep nie zatrzymuje łysienia. W serii 26 osób było niezadowolonych z wyniku właśnie z powodu utraty włosów nieprzeszczepionych. AAD wyjaśnia, że łysienie może postępować także po zabiegu, dlatego lekarz może zalecić leczenie, które je spowalnia. Na tej podstawie trudno mówić o efekcie „na całe życie” bez zastrzeżeń — trwałe są przeszczepione mieszki, nie cała fryzura. Rozsądny wybór kliniki obejmuje więc pytanie o to, jak zespół planuje linię włosów z myślą o dalszym łysieniu i jaką opiekę zapewnia, gdy coś pójdzie nie tak.

Najczęstsze pytania

Ile trwa przeszczep włosów?

Według American Academy of Dermatology zabieg trwa zwykle od czterech do ośmiu godzin. Przy dużej liczbie graftów pacjent może wrócić na kilka godzin następnego dnia, a przy bardzo dużym obszarze planuje się osobne sesje.

Czy przeszczep włosów boli?

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, więc pacjent jest przytomny, ale nie powinien czuć bólu. Przez kilka dni po zabiegu skóra głowy może być napięta, obolała i obrzęknięta.

Czy przed przeszczepem trzeba zgolić głowę?

Przy metodzie FUE zwykle goli się co najmniej obszar dawczy z tyłu głowy. Przy metodzie FUT golenie nie jest potrzebne — przycina się tylko pasek, z którego pobiera się skórę.

Kiedy można wrócić do pracy po przeszczepie włosów?

NHS podaje, że może być potrzebne od tygodnia do dwóch tygodni wolnego. Przez pierwsze dwa tygodnie trzeba szczególnie chronić grafty, a przez pierwszy miesiąc ograniczyć intensywny wysiłek.

Po jakim czasie wiadomo, że przeszczep włosów się przyjął?

Nowe włosy pojawiają się zwykle po około 4 miesiącach, a pełny efekt ocenia się po 10–18 miesiącach. Wcześniejsze wypadanie przeszczepionych włosów, między 2. a 8. tygodniem, jest normalne i nie oznacza, że zabieg się nie udał.

Czy jeden zabieg wystarczy?

Nie zawsze. Przy dużym obszarze łysienia NHS wskazuje, że mogą być potrzebne dwie lub więcej sesji. Ograniczeniem jest też zapas włosów w obszarze dawczym, którego nie da się odtworzyć.

Czy przeszczep włosów jest trwały?

Przeszczepione mieszki pochodzą z obszaru odpornego na łysienie androgenowe, ale własne, nieprzeszczepione włosy mogą wypadać dalej. Dlatego lekarz może zalecić leczenie, które spowalnia dalszą utratę włosów.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.